Luc Maertens over de spreuk

Luc Maertens is iemand die daden boven decibels verkiest. Een stille kracht die zich al jaren - vaak vrijwillig - inzet voor sociale en ecologische rechtvaardigheid. Als voorzitter van Bond zonder Naam, eveneens een vrijwillig engagement, weet Luc als geen ander dat onze vrijwilligers het hart en de handen van onze werking zijn.
“Het bijzondere aan vrijwilligers,” zegt Luc, “is dat ze zichzelf nooit een held zullen noemen. Ze verwachten geen bloemen of erkenning, ze willen gewoon het goede doen.”
Dan zeggen wij het graag in hun plaats: wie zich belangeloos inzet voor een ander, zijn voor ons de échte helden in onze samenleving!

Grootvader-vrijwilliger
Voor wie zou ik vandaag iets kunnen betekenen? Met die vraag sta ik elke ochtend op. Ik verwacht daar niets voor terug. Iets kunnen betekenen voor een ander is de enige beloning die telt. “Weet je nog wat je toen tegen mij gezegd hebt”, vragen mensen mij soms. Meestal weet ik dat niet meer (lacht). Maar zij wel. En het doet deugd te weten dat je iemands leven een positieve impuls gegeven hebt. Maar ik doe het niet voor die erkenning. Ik hoef geen held te zijn.

De essentie van mijn vrijwilligerswerk is geven. Ik heb heel veel kansen gekregen in mijn leven, ik heb mogen leren uit successen en fouten. Ik mag nu rijkelijk teruggeven wat ik gekregen heb. Ik ben intussen acht keer grootvader. En grootvaders staan ook op een bepaalde manier in het leven. Een grootvader vertelt verhalen, doet suggesties, geeft schouderklopjes, helpt je rechtstaan als je gevallen bent. Dat is een heel andere manier van leven en geven. Zonder te moeten, gewoon uit het hart. Op die manier is elke vrijwilliger voor mij ook een beetje een ‘grootouder’.

Een oefening in onvoorwaardelijkheid
In onze samenleving drukken we hoe langer hoe meer alles uit in geld. We zijn allemaal homo economicus, we moeten bijdragen. Enkel wie bijdraagt, kan genieten vàn… solidariteit, zorg, steun. En met bijdragen bedoelen we dan betalend werk of ondernemen, de rest telt blijkbaar niet. Elke menselijke interactie wordt een transactie: wat levert deze ontmoeting mij op, hoe kan ik er winst uit halen? Vrijwilligerswerk staat daar haaks op. Het is vrijwillig iets doen voor een ander en daar niets voor terug willen. Vrijwilligerswerk is een oefening in onvoorwaardelijkheid.

Ik heb een schoonzoon, Senegalees van oorsprong. We bezochten al enkele keren zijn familie. De manier waarop die gemeenschap leeft en zorgt voor elkaar treft me diep. Als ik eten heb en jij niet, of omgekeerd, dan hebben wij samen eten. Zo eenvoudig is het. Dat moeten wij herontdekken. Onze samenleving heeft nood aan gevers, aan delers, aan mensen met de ingesteldheid van vrijwilligers. We moeten ons dringend ontdoen van de gedachte dat alles en iedereen moet opbrengen. Ik heb nog geen enkele begrafeniswagen zien rijden met een aanhangwangentje met bankbiljetten.

Onze samenleving zou trouwens in elkaar stuiken zonder de onbaatzuchtige inzet van onze vrijwilligers. En wij zouden failliet zijn als we hen zouden moeten betalen voor hun werk, hun zorg, hun menselijkheid. Vrijwilligers zijn onbetaalbaar.

Zacht activisme
Dat Bond zonder Naam mij gevraagd heeft om voorzitter te zijn van de nieuwe bestuursploeg is typisch BZN: ze hebben mij gezien. Ze hebben appèl gedaan op mijn mogelijkheden en wat ik daarmee kan betekenen voor de organisatie. Dat is ook eigen aan vrijwilligerswerk: er wordt een appèl op jou gedaan. Mensen erkennen dat ze jou nodig hebben en een belangrijke schakel bent in hun werking. Het is zo mooi dat mensen gevraagd worden en beroep wordt gedaan op hun meerwaarde. Dat zet mensen in hun kracht.

Als voorzitter denk ik graag mee na over de rol en de toekomst van BZN. Mensen kennen ons van de spreuken en daar wordt soms een beetje lollig over gedaan. Maar ik vind dat een compliment: dat we ervoor gekend zijn om kwetsbaarheid en zachtheid in de samenleving te brengen. Tegelijk daagt het ons uit, want BZN is meer dan de spreuken. We hebben bv een ongelofelijk mooie visie over humane detentie, dat is misschien te weinig zichtbaar. Ik denk dat we onze standpunten gerust wat scherper mogen brengen, dat we ons meer mogen mengen in het publieke debat rond thema’s die voor ons relevant zijn.

Kijk naar onze stichter Phil Bosmans. Hij was gekend omwille van zijn spreuken, maar hij startte óók de eerste beschutte werkplaats. Hij trok ook de activistische kaart. Die mix van zachtheid en actie vind ik belangrijk. BZN is zacht activisme.

Bond van Barmhartigheid
Kent u de werken van barmhartigheid nog? De hongerigen spijzen, de dorstigen laven, de naakten kleden, de vreemdelingen herbergen, de zieken en de gevangenen bezoeken en de doden begraven.
Die werken zijn eeuwenoud en komen in alle culturen voor. Het zijn christelijk geïnspireerde maar ook gewoon diepmenselijke waarden. En het mooie is dat wij met BZN die werken in de praktijk brengen. Wij spijzen de hongerigen met de Sociale Kruidenier, we bezoeken de gevangenen met onze detentiewerking, en in Het Café zonder Naam zorgen we voor wie in de kou staat.
Er is ook zoveel honger en dorst naar zingeving. Met onze spreuken en verbindende activiteiten laven we die nood. In alles wat we doen, laten we ons inspireren door barmhartigheid, kompassie, mededogen. We moeten als organisatie die waarden weer op tafel durven leggen.

Download hier de maandspreuk →