Recensie: 'Geen biografie, wel de boodschap' (Het Belang van Limburg)

GEEL - ‘Verbeter de wereld’, de theatermonoloog geschreven door Rick de Leeuw en gespeeld door Gène Bervoets, is geen biografie, maar de boodschap van Phil Bosmans. Vernuftig en tegelijkertijd volks, zoals Bosmans zelf.

Christof RUTTEN

Phil Bosmans, de filosoof, de priester, de wereldverbeteraar, bedenker van Bond Zonder Naam-spreuken die in Vlaamse keukens prijken, was geen Hollywoodheld. Toch verschijnt hij zo in ‘Verbeter De Wereld’.  Rook vult de zaal, de soundtrack van ‘The Mission’ zwelt aan, vier spots verblinden het publiek en in die Goddelijke gloed duikt een Messiaanse figuur op. Hij spreidt de armen en spreekt de menigte toe: ‘Verbeter de wereld. Begin met uzelf.’

Jimi Hendrix

Een begin en tegelijkertijd een einde. Want we hebben het hier over de allerlaatste scène in het stuk. En dat is -  even opletten nu - het moment dat een theaterstuk begint van een acteur (Bervoets) die in de rol van iemand anders (Bosmans) kruipt. de Leeuw smeert er meer dan vingerdik Hollywoodbrol over heen, maar mijdt een dik uur lang daarvoor, het stuk dat we niet willen zien en gelukkig ook niet te zien krijgen.

Wat we wél zien is Bervoets zélf die zich voorbereidt om zijn rol te gaan spelen. Meteen wordt de vierde muur, die met het publiek,  gesloopt. Het licht is nog aan als Bervoets begint. Hij is eigenlijk al bezig als mensen binnenkomen en gaan zitten. Hij loopt blootsvoets, hij eet nog iets in de backstagekamer van het zoveelste cultuurcentrum waar spiegel en kapstok staan en de nodige attributen om zich klaar te maken voor zijn transformatie tot Bosmans. De mensen babbelen gezellig verder. Bervoets doet mee. Hij doet een quizje met spreuken. Welke is van Bosmans, welke niet. Eentje is van Jimi Hendrix.

Groot goed is kwaad

Langzaam dooft het licht dan toch, en op de achtergrond verschijnen soms beelden van de echte Bosmans. Als hij zich scheert. Bervoets doet het na. Oefenen. Een oude foto van de beroemdste Meeuwenaar doet hem denken aan zijn schoonvader. Die maakt fietsen voor vluchtelingen en vangt ook een familie op die is moeten vluchten voor het geweld in Syrië. Het vertelt het los uit de pols en slipt zo de boodschap van Bosmans mee. Het kleine goed is goed. Het grote goed verzandt in machtsstructuren en dan loopt het fout. Het grote goed is het kwaad.

Trumpballen

Even later haalt hij herinneringen op aan een vakantie aan de Almalfitaanse kust in Italië. Hoe hij aan de hand van een bloot been – Bervoets loopt ondertussen in onderbroek, want hij moet zich stilletjes aan gaan omkleden – een geografische map schetst van Italië en bij uitbreiding Amerika en Rusland (Trump woont hier, wijzend naar zijn kloten, Poetin aan de andere kant, wijzend naar zijn gat) is grappig. Maar ook die anekdotische omweg leidt weer naar de filosofie van Bosmans als hij vol schaamte moet toegeven hoe zijn geroddel over de Italiaanse buren op een terrasje aan die fraaie kust het moet afleggen van l’amore en openheid van die buren. Daarna danst hij eventjes met een oude dame uit het publiek. Glimlach op de gezichten. “We zijn geen drukkingsgroep,’” zegt Bosmans in de video. “We willen het leven van de mensen helpen wat lichter te maken.” Nou: punt gescoord.  

Messias en mens

Tot spijt van wie het benijdt, maar de biografie van Bosmans komt minder aan bod. Is ook minder belangrijk dan de boodschap, vinden we. Soit. Er zit een scène in over WO II als Bosmans moet vechten voor zijn overtuiging. Dat de mens tóch goed is, alleen de chaos rond hem kan hem tijdelijk verwarren. Ook verwijst Bervoets naar de Messiaanse proporties die Bosmans zichzelf had opgelegd: hij zou en moest héél zijn lichaam geven aan het geluk van anderen. Maar ook de Bosmans die klappen krijgt, komt aan bod. Iets wat not done was, aldus Bosmans zelf dan. Met de kracht van God in je lichaam, mag je niet buigen. Messias, maar ook maar een mens.

Gezellig en gemoedelijk

De vernuftige structuur en mooie verwijzingen (Vondel zit er fraai in) tenslotte, gaan hand in hand met een volks gevoel. Als er plots luide muziek weerklinkt, zegt een vrouw in het publiek ‘amai mien oren!’ en even later – als Bervoets een pintje proeft – laat een man duidelijk in zijn plaats zijn genoegen horen. Het is als reacties bij amateurtoneel: het zijn die luidop gesproken opmerkingen van het publiek die het dan zo leuk maken om in de zaal te zitten. ‘Verbeter de wereld’ mijdt arty farty pretentie, is gezellig en gemoedelijk en nestelt zich ook op die manier in de volksmens Bosmans.

Maar als we gedwongen zouden worden maar één gevoel of gedachte over te houden na afloop, is het wel dat Bosmans nog altijd relevant is in deze tijd. Of veel beter geformuleerd: relevanter dan ooit. Jammer genoeg.

Data en meer info...